وبلاگ گروهی دانشجویان روابط عمومی و روزنامه نگاری دانشگاه علامه طباطبایی ورودی88 -89

فهرست نویسی منابع دیداری وشنیداری

در آرشیو های دیداری و شنیداری ،فهرست نویسی، مجموعه فعالیتی است که کم تر به چشم می خورد و این در حالتی است که هنوز سایر فعالیتهای آرشیوی همچون حفظ و نگه داری ،و دشترسی به هر شکل آن اعم از پژوهش، نمایش ، امانت و شرکت در جشنواره ها و استفاده از قسمت هایی از منابع در برنامه سازی ها و ساخت آثار دیداری و شنیداری جدید، مدیون فهرست نویسی مجموعه های آرشیویهای دیداری شنیداری است.منظئر از فهرست نویسی ،ضبط و ثبت ساده ی اطلاعاتی نیست که از بازبینی یا باز شنوی یک ماده ی دیداری شنیداری گرد آوری می شوند .فهرست نویسی عملی است پیچیده و حرفه ای شامل گرد آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل آن ها و سپس سازماندهی و تنظیم این اطلاعات براساس اصول و قواعدی خاص ،و بالاخره ایجاد بایگانی هایی که ما را در بازیابی اطلاعات که برای سایر فعالیت های آرشیوی ضروری است ،یاری کنند .از این رو فهرست نویسی نیاز به افراد با تجربه ،متخصص و کار ازموده دارد . هر چند منابع مالی تعداد کارکنان خبش فهرست نویسی و تجربه ی فهرست نویسان در آرشیوها متفاوت است لیکنت فهرست نویسی دقیق و درست در همه ی انها از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

فهرست نویسی منابع دیداری شنیداری-به خصوص در قسمت فهرست نویسی توصیفی با فهرست نویسی کتاب تفاوت هایی دارد .در کتابخانه هایی که با سیستم "قفسه باز"اداره می شوند مراجعه کننده قادر است به قفسه ی کتابخانه مراجعه کتاب یا کتاب هایی را بررسی کند و در صورت لزوم امانت بگیرد .لیکن در آرشیو دیداری شنیداری کار به این سادگی نیست .ارشیو های دیداری- شنیداری غالبا به صورت "قفسه بسته "اداره می شوند.به علاوه بازبینی فیلم ویدئو یا باز شنوی نوار و صفحه به دستگاه و ابزارهای خاصی نیاز دارد و همانند کتاب نمی توان با سر عت و هولت به محتوای ماده پی برد.لذا در کار فهرست نویسی منابع دیداری-شنیداری دقت زیادتری باید مبذول گردد و اطلاعات بیش تری در برگه ی فهرست نویسی اورده شود.

سیری در تدوین قواعد فهرست نویسی مواد دیداری شنیداری

اگر چه قوانین مربوط به فهرست نویسی کتاب از اواسط سده ی نوزدهم عرضه گردید لیکن به علت کمی مجموعه ی غیر چاپی در کتابخانه ها تا یک سده بعد هم برای فهرستنویسی این مواد اقدامی صورت نگرفت. که بیش تر مبنا بر قواعد فهرست نویسی انگلو امریکن می باشد که البته این مجموعه هم قبل از ویرایش کلی دارای ضعف هایی بود که به تدریج بر طرف شد تا جایی که ویرایش این مجموعه در سال 1967 را می توان نقطه ی عطفی در فهرست نویسی به حساب آورد که در این ویرایش منابع زیادی را مورد استفاده قرار دادند که عبارتند از:قواعد فهرست نویسی مواد غیر کتابی ،ویرایش سوم قواعد فهرست نویسی انجمن ارتباطات و فن آوری اموزشی و... در این زمان کتابخانه ها از استاندارد بودن دور شده بودند تا اینکه انجمن ملی آموزش و پرورش در پی استاندارد کردن قواعد برامد و تفاوتش با قواعد فهرست نویسی انگلو امریکن در عنوان بود که معرف اصلی در فهرست نویسی منابع غیر چاپی بود. که اهداف این استاندارد ها را می توان به صورت یر خلاصه کرد:

1-تدوین اطلاعات قابل مبادله از مجاری و منابع مختلف به نحوی که اطلاعات تهیه شده در یککشور به آسانی در فهرست کتابخانه ها یا کتاب شناسی ها ی دیگر قابل قبول باشد.

2- کمک به تعبیر و تفسیر اطلاعات کتاب شناختی علی رغم محدودیت های زبانی ،به نحوی که اطلاعات تهیه شده در یک زمان قابل تفسیر و تفهیم برای استفاده کنندگان سایر زبان ها نیز باشد.

3-کمک به امکان تبدیل اطلاعات کتاب شناختی به اشکال قابل خواندن با ماشین .

با یان وجود سیر قواعد فهرست نویسی منابع دیداری- شنیداری نشان می دهد که استاندارد های کتاب ،مقبولیت عام پیدا نکرده است ولی نشانه هایی به چشم می خورد که ممکن است ویرایش دوم قواعد فهرست نویسی انگلو امریکن در سطح ملی مورد قبول واقع شود.

علاوه برآن در سال 1968 در کنگره ی سالانه ی فدراسیون بین المللی ارشیو های فیلم (فیاف)کمیسیون فهرست نوسی ان فدراسیون پا به عرصه ی حیات نهاد تا به بررسی مشکلات و مسائل فهرست نویسی برای آرشیو های فیلم بپردازد.کمیسیون فهرست نویسی فیاف اقدام به تهیه ی دستور العملی برای فهرست نویسی کرد که با عنوان فهرست نویسی فیلم منتشر گردید.

منابع اخذ اطلاعات در فهرست نویسی منابع دیداری شنیداری

فهرست نویس کتابخانه ،اطلاعات مورد نیاز خود را برای فهرست نویسی هر کتاب عموما و در درجه ی اول ،از صفحه ی عنوان کتاب به دست می اورد .صفحه ی عنوان در حکم شناسنامه ی کتاب است و محل ان نیز کاملا روشن است . ولی در مورد مواد دیداری- شنیداری کار به این سادگی نیست.بسیاری از مواد دیداری- شنیداری مانند عکس، اسلاید و عموما فیلم های خبری فاقد اطلاعات لازم آن هم به صورت گرد آوری شده و یکجا هستند.در مورد منابع شنیداری ممکن است اطلاعات لازم در ابتدا یا در انتها ی نوار ضبط شده باشد و فهرست نویس بتواند با باز شنوی آن ها را به دست آورد ولی این استثنایی است بر قاعده. در مورد برنامه های ضبط شده بر فیلم، نوار ویدئو عموما اطلاعات در اول برنامه یا آخر آن آمده است.ممکن است ممکن است پاره ای از فیلم ها یا ویدئو های تلویزیونی فاقد تیتراژ باشند. عکس و اسلاید نیز عموما فاقد اطلاعات لازم اند.بنابر این منابع گرد اوری اطلاعات در فهرست نویسی مواد دیداری- شنیداری را می توان این چنین خلاصه کرد :

ی ا

1-بازبینی فیلم برای گرد آوری مستقیم اطلاعات از تیتراژ (خواه در اول یا اخر فیلم)بازشنوی ماده ی شنیداری برای گرد آوری نام پدید اوران یا دیگر عوامل کهگاهی در ابتدا یا انتهای نمای های رادیویی و دیگر منابع شنیداری از آنها نام برده می شود و به خصوص برای گرد آوری اطلاعات و مشخصات فیزیکی آن ماده ی ارشیوی (مانند مدت، نوع، صداگذاری، رنگ و... )و تهیه ی خلاصه که فقط از راه باز بینی یا باز شنوی عملی است.

2-از طریق اسناد و مدارک خرید ،مبادله ،یا اهدای ماده ی دیداری شنیداری ،فیلم نامه ،یادداشت ها و مدارک استودیو ،بر چسب روی جعبه و یا شناسنامه ای که ممکن است از طرف شرکت تولید کننده ی ماده ی دیداری- شنیداری همراه ان ارسال ود.

3-از طریق تماس مستقیم با عوامل تولید کننده ی آن ماده ازشیوی (کارگردان ،تهیه کننده و... )و سر انجام

4-مراجعه به منابع نوشتاری مانند فهرست های فیلم ،ویدئو و صفحه و امثال آنها.

 

فهرست نویسی توصیفی

در ارشیو های منابع دیداری شنیداری نیز هانند کتابخانه ها برای فهرست نویسی از برگه های مقوایی به ابعاد 5/7×5/12سانتی متر استفاده می شود که در قسمت وسط و پایین ان سوراخی تعبیه شده است .متن هر برگه از دو قسمت تشکیل می گردد:

الف:فهرست توصیفی (شامل عنوان، نام عام ماده، اسامی عوامل تولید، نام محل ،نام شرکت ، تاریخ ساخت، اطلاعات فیزیکی در باره ی ان ماده، یادداشت و بالاخره خلاصه ی محتوای ماده ی آرشیوی).

ب:فهرست تحلیلی شامل(موضوع یا موضوع ها و شناسه های افزوده .)

در ادامه می کوشیم که به اجزای فهرست توصیفی بپردازیم:

عنوان

در ایران بنابر دلایلی که ذکر می شود در مواد دیداری شنیداری ،عنوان را سر شناسنامه قرار می دهیم .این دلایل عبارتند از:

1-تولید اغلب مواد دیداری شنیداری حاصل کوشش دسته جمعی است.مثلا مراحل ساخت یک فیلم را در نظر بگیرید.کدوم یک از عوامل ساخت فیلم صاحب اصلی کار می باشند انتخاب یک نفر از بین این همه عوامل با دشواری روبرو است.

2-اغلب مواد دیداری شنیداری با "عنوان"شناخته شده اند .در کارهای تجاری و در منابع مرجع نیز از عنوان فیلم ها استفاده می شود . در واقع عنوان فیلم شهرت بیش تری دارد و در حکم اسم اشهر است.

3- سنت کتاب شناسی اسلامی نیز همواره ترجیح می داده است که از عنوان اثر در کتاب شناسی استفاده شود.منابعی مانند الفهرست (ابن ندیم).

4-بسیاری از منابع دیداری شنیداری ،به خصوص فیلم ها و ویدئو های خبری ،فاقد تیتراژو هر گونه اطلاعی درباره ی عوامل تولید هستند .حتی در این قبیل فیلم ها یا ویدئو ها،فهرست نویس ناچار به ساختن عنوانی از آنها ست تا بتواند از آن عنوان در فهرست نویسی استفاده کند.

بنابر این دلایل بهتر است در همه ی موارد عنوان ماده ی دیداری شنیداری را سر شناسنامه قرار دهیم .محل قرار گرفتن سر شناسنامه بر روی برگه ی فهرست نویسی ،به فاصله ی 5/1 سانتی متر از کناره ی بالا و 2 سانتی متر از کناره ی سمت راست برگه است.در تقاطع چنین فاصله ای ، عنوان ماده ی آرشیوی ثبت می شود.بعد از عنوان لازم است نام عام ماده ی دیداری شنیداری در کروشه اورده شود. در صورتی که عنوان طولانی باشد ،می توان نام عام ماده را بعد از قسمت اول عنوان اورد و بقیه ی عنوان را بعد از کروشه ذکر کرد.البته انواع عنوان داریم :موازی،برابر، فرعی،مجموعه ای و قراردادی .که تعریف هر یک به طور خلاصه به شرح ذیل می باشد:

عنوان موازی=اگر ماده ی آرشیوی علاوه بر عنوان اصلی ،به یک زبان دیگر نیز در تیتراژ عنوانی داشته باشد ان را عنوان موازی می نامیم.ترکیه=turkey

عنوان برابر= گاه عنوان ازدو قسمت تشکیل شده است که با حرف اضافه یا به هم متصل شده اند قسمت دوم را عنوان برابر می گویند.

عنوان فرعی=سایر اطلاعات مر بوط به عنوان را بعد از نام عام ماده و با دنبال علامت دو نقطه می اوریم .

عنوان فراردادی=یکی از مشکلات در مورد بسیاری از منابع دیداری-شنیداری به خصوص در ارشیو های تلویزیونی فقدان "عنوان رسمی" ان ماده است و فهرست نویس ناچار به ساختن عنوان قرار دادی است .این موضوع اغلب در مورد مجموعه های خبری و یا مستند صدق می کند . در این موارد بهتر است با استفاده از استانداردهای فهرست نویسی سعی شود عنوانی ساخته شود که اولا گویا ،روشن و بدون ابهام باشد؛ثانیا به نحوی عمل کند که کلیه ی برگه های مادر در ان مجموعه ی خبری و یا مستند در برگه دان کنار هم قرار بگیرند.

*غلط بودن عنوان

اگر عنوان ماده یارشیوی به عمد یا به سهو در تیتراژ غلط امده باشد ،فهرست نویس موظف است همان عنوان غلط را سر شناسنامه قرار دهد .ولی بایستی عنوان صحیح را در کروشه بعد از عنوان غلط بیاورد.

عوامل تولید

بعد از عنوان ،برای شروع ناحیه ی شرح مسئولیت ،علامت ممیز می گذاریم و بعد اسامی عوامل تولید اورده می شود .عوامی تولید که می توان اسامی انها را در برگه ی فهرست نویسی اورد ،عبارتند از :1)طراح2)نویسنده3)نور پرداز4)طراح گریم5)مجری و...

البته این که چه تعداد از عوامل در فهرست گنجانده شوند ،به نوع آرشیو و خط مشی فهرست نویسی آن با ز می گردد.مسئولیت افراد در تولید اثر به همان صورتی که در تیتراژ یا دیگر منابع اخذ اطلاعات آمده است ،در بخش توصیفی فهرست اورده می شوند و سپس در بخش تحلیلی ،به نام های پیش گفته تغییر داده می شوند.

محل ساخت و نام سازنده

پس از ناحیه ی شرح مسئولیت ،فهرست نویس با قرار دادن علامتهای نقطه ،خط تیره (.-)بخش جدیدی را آغاز می کند.بخش جدید ،اختصاص به نام محل و نام سازمان یا شرکت تهیه کننده و تاریخ تولید اثر دارد .بعد از نام محل ،علامت :قرار می گیرد ،سپس نام شرکت یا سازمان تولید کننده با یک ویرگول و بعد سال ساخت آورده می شود.

تاریخ

همانطور که گفته شد بعد از نام شرکت سازنده تاریخ ساخت ماده ی آرشیوی اورده می شود .در صورتی که هر یک از سه مطلب (نام محل ،نام شرکت ،تاریخ ساخت)نامعلوم باشد ،به جای آنها از کلمات بی جا،بی نام و بی تا استفاده می شود.

مشخصات فیزیکی

ناحیه ی بعدی فهرست نویسی توصیفی ،اختصاص به توصیف فیزیکی ماده ی دیداری-شنیداری دارد.ویژگی هایی چون تعداد حلقه ،کاست،صفحه یا قاب، مدت،نوع رنگ نوع صداگذاری ،اندازه های ماده، باید به دقت تعیین و در برگه ی فهرست نویسی منعکس گرددزیرا این ویژگی ها نقش بسیار عمده ای در ارائه ی خدمات دارند .

ناحیه ی توصیف فیزیکی از پاراگراف دوم بخش فهرست نویسی توصیفی آغاز می شود .نحوه ی قرار گرفتن این اطلاعات در مورد موارد مختلف تفاوت دارد ،ولی نقطه گذاری در همه ی انه یکسان است .بعد از ویژگی اول دو نقطه و بین بقیه ی انها نقطه ویرگول قرار می گیرد.در این بخش ، ابتدا تعداد و پس از ان "نام خالص ماده "را می اوریم تعداد باید به صورت عدد نوشته شود.

مثال:2صفحه ی صدا

36اسلاید

1 نوار ویدئو

مدت

مدت باید به دقت تعیین و در برگه درج شود .به منظور صرفه جویی در فضای برگه از علایمی برای نشان دادن مدت استفاده می گردد.علامت" ْ"برای نشان دادن ساعت ،علامت" َ"برای نشان دادن دقیقه و علامت (")برای نشان دادن ثانیه به کار برده می شود.

صداگذاری

از دیگر عناصر مشخصات فیزیکی ،نوع صداگذاری است .فیلم یا بی صدا و به اصطلاح صامت است و یا با صدا است.فیلم های با صدا به چند طریق صداگذاری می شوند که باید نوع آنها در برگه ی فهرست نویسی مشخص شود .این روش ها عبارتند از :1)روش نوری 2)روش مغناطیسی 3)روش دوبل باند .پاره ای از فیلم ها فاقد گفتار یا گفت و گو است و همراه تصاویر آن موسیقی متن پخش می شود .این نوع فیلم ها را باید در زمره ی فیلم های با صدا به حساب اورد و نوع صداگذاری آنها را تعیین و در روی برگه ثبت کرد.

رنگی یا سیاه و سفید

چهارمین جز مشخصات فیزیکی "رنگ"ماده ی ارشیوی "است .ویدئو یا فیلم یا سیاه یا سفید هستند یا رنگی که این نکته در برگه باید مشخص شود.در پاره ای از فیلم ها یا ویدئو های مستند به خصوص مستند های تاریخی ممکن است فیلم در مجموع رنگی باشد ولی پاره ای از قسمت های ان سیاه یا سفید باشد .در این صورت در قسمت مشخصات فیزیکی می نویسیم :سیاه و سفید و رنگی.

اندازه

از دیگر اجزای مخصات فیزیکی ،اندازه ی ماده ی آرشیوی است .اندازه ی مرسوم برای فیلم عبارتند از:8 میلی متر ،8 میلی متر سوپر ،16 میلی متر ،35 میلیمتری و 70 میلی متری .برای نوارها و کاست ها ی مغناطیسی بسته به فرمت محمل ، پهنای نوار با خط کش اندازه گیری و بر حسب اینچ نوشته می شود که ممکن است 1 اینچ 2 اینچ و... باشد.اندازه ی عکس را فهرست نویس بایستی با خط کش اندازه بگیرد و در برگه ی فهرست نویسی ثبت نماید.

یادداشت

ناحیه ی بعدی در فهرست توصیفی ،بخش "یادداشت"است.اگر فهرست نویس تشخیص دهد که مطلب یا مطالبی وجود دارد که باید مراجعه کننده از آنها آگاهی داشته باشد می تواند ان را بعد از مشخصات فیزیکی ،در پاراگرافی جدید بنویسد.

خلاصه

قسمت بعدی در فهرست نویسی توصیفی ،خلاصه یا چکیده ماده ی دیداری- شنیداری است که لازم است بر روی برگه ی فهرست نویسی آورده شود .همانطور که گفته شد ،در آرشیو دیداری شنیداری نمی توان به راحتی و سهولت کار در کتابخانه ماده را از قفسه برداشت و به راحتی آن را بازبینی یا بازشنوی کرد و از متن و محتوای آن مطلع شد .برای بازبینی و باز شنوی ماده ی دیداری شنیداری نیاز به ابزار و امکانات داریم .از این رو،درج خلاصه ی محتوای دیداری- شنیداری بر روی برگه می تواند مراجعه کننده را یاری نماید .تهیه ی خلاصه ای از محتوای دیداری شنیداری کاری بسیار دقیق و مشکل است .برای این کار ماده یدیداری- شنیداریباید به طور دقیق و کامل باز بینی و یا باز شنوی شود.مدارک و منابع عموما در این مورد قابل اعتماد نیستند زیرا گاه از وقایعی اطلاع می دهند که در ان ماده وجود ندارد.در تهیه ی خلاصه برای موارد دیداری شنیداری می توان از روش روز نامه نگاران استفاده کرد و براساس چهار سوال چه کسی؟چه چیزی؟کجا؟و چه موقع اقدام به تهیه ی خلاصه کرد.بهترین روش برای تهیه ی خلاصه لااقل در مورد منابع دیداری- شنیداری تولید داخلی این است که از تهیه کننده یا پدید آورنده ی آن بخواهیم خلاصه برای آرشیو تهیه کند.سپس آن خلاصه را بازبینی یا بازشنوی کامل ماده ی دیداری- شنیداری ویرایش و اصلاح کنیم .

به طور کلی سه روش برای خلاصه نویسی پیشنهاد می گردد:

الف:چکیده ی گرفته شده از متن:که در مورد سخنرانی ها بهتر است از این روش استفاده شود

ب:خلاصه ی روایی یا جامع:خلاصه ای است کامل از طرح داستان و تمام نکات اصلی آن.این نوع خلاصه جامع تر و از لحاظ انتقال اطلاعات بهتر این نوع تهیه ی خلاصه است.

پ :خلاصه ی توصیفی:معمولا برای منابع غیر داستانی به کار می رود.در واقع خلاصه نویس مراجعه کننده را راهنمایی می کند که ماده ی مورد نظر در چه زمینه ای است و آگاهی های بنیادی درباره ی ان ماده را به مراجعه کننده می دهد تادر صورتی که علاقه مند است برای بازبینی یا بازشنوی آن ماده ی دیداری- شنیداری به آرشیو مراجعه کند.

 

فهرست نویسی تحلیلی

قسمت تحلیلی برگه ی فهرست نویسی عبارت است از موضوع یا موضوع های ماده ی آرشیوی و معرف های اضافی .منابع آرشیوی غیر داستانی ،رادیو تلویزیونی و برنامه های مستند عموما بیش از یک موضوع دارند .تعداد موضوع هایی که در فهرست تحلیلی ماده ی آرشیوی آورده می شود به محتوای آن بستگی دارد .برای تعیین موضوع ها باید از ابزار مخصوصی استفاده کرد .عموما این ابزار سیاها ای است از موضوع های از پیش ساخته شده که به آن "سر عنوان" می گویند .هیچ فهرست نویسی نباید بدون مراجعه به سر عنوان موضوعی خاصی ، برای ماده ی ارشیوی که فهرست می کند موضوع تهیه نماید .

علاوه بر موضوع ها لازم است اسامی عوامل تولید و کسانی که در کار تولید منابع دیداری- شنیداری شرکت داشته اند در قسمت تحلیلی آورده شود.اصطلاحا این ها را شناسه ها ی اضافی می خوانند.اسامی عوامل تولید عنوان برابر عنوان فرعی و نام سازمان تولید کننده به شرطی در قسمت تحلیلی اورده می شوند که در متن برگه یعنی در قسمت فهرست توصیفی نام آنها آمده باشد و نقشی که به عهده داشتهاند ،ذکر شده باشد زیرا هرگز نمی توان در قسمت فهرست تحلیلی چیزی افزود که قبلا به ترتیبی در فهرست توصیفی نیامده باشد.

رده بندی منابع دیداری-شنیداری

فاسکت مینویسد:<<احتمالا" هیچ یک از شعب علم کتابداری به اندازه ی رده بندی،بحث برانگیز نبوده و تا این حد نظرگاه های گوناگون و متضاد نپروده است.نخست بدین جهت که تا این سده هیچ کوششی برای تشریح مقامی که این فن در خدمات کتابداری می باید داشته باشد به عمل نیامده و اهمیت آن بنا به تصور خاص هر منتقدی غالبا" یا اغراق شده و یا ناچیز به حساب آمده است.به هر حال،رده بندی فقط وقتی ارزش دارد که در خدمات مرجع و بازیابی موثر موادی که به طور منظم در یک مجموعه یا مخزن مرتب شده باشند،به عنوان وسیله در نظر گرفته شود.وقتی رده بندی آن منابع این گونه در نظر گرفته شود میتواند برای شایستگی خدمات مرجع،امری حیاتی به حساب آید.>>

حقیقت این است که بحث رده بندی موضوعی در آرشیو های دیداری-شنیداری از این هم پیچیده تر و بحث برانگیز تر است.آیا رده بندی موارد دیداری شنیداری ضرورت دارد؟

اگر رده بندی موضوعی به معنی کنار هم قرار دادن اشیای هم موضوع و جدا کردن آن ها از اشیای نامربوط باشد،آن هم برای استفاده ی هر چه بیشتر مراجعه کننده ،در آرشیو های دیداری-شنیداری که عموما" به صورت قفسه بسته اداره میشوند و برای بازبینی یا بازشنوی مواد آنها نیاز به ابزار و دستگاه های نمایشی داریم،رده بندی چه نقشی را میتواند بر عهده بگیرد؟در کتابخانه،مراجعه کننده میتواند به قفسه ی کتاب مراجعه و کتاب ها را از نزدیک بررسی کند و با تورق آن ها به کتاب یا کتاب هایی که نیاز دارد،دست یابد.چنین امکانی در غالب آرشیو های دیداری-شنیداری برای مراجعه کننده فراهم نیست.به همین ،در جایی که منابع دیداری شنیداری به صورت قفسه بسته انباشت میشوند،بهتر است صرفا" از شماره ی بازیابی استفاده شود.بخشی از این شماره ی بازیابی از شماره ی ثبت تشکیل شده است و بدین ترتیب منابع به ترتیب ورود به آرشیو پشت سر هم در قفسه ها چیده میشوند و آرشیو دار تلاش میکند به جای رده بندی موضوعی-تا حد ممکن برگه دان را تقویت کند.استفاده از شماره ی بازیابی برای آن است که آرشیو دار بتواند هم منبع را در مخزن بیابد و هم با نگاه کردن به آن ،اطلاعاتی از ویژگی های فیزیکی منبع را که در آرشیو دیداری-شنیداری از اهمیت برخوردارند ،به دست آورد.بدین منظور در ادامه،طرح رده بندی روسو را معرفی خواهیم کرد که بر اساس آن گرچه منابع ،رده بندی موضوعی نمیشوند؛ولی شماره ی بازیابی برای ماده ساخته میشود که میتوان با کمک آن ویژگی های فیزیکی ماده را به آسانی دریافت و مواد را از نظر ویژگی های فیزیکی از هم تفکیک کرد.

در جاهایی همچون کتابخانه ها،نوارخانه ها و صفحه خانه ها که با منابع دیداری-شنیداری همچون کتاب رفتار میشود و اداره ی مجموعه به صورت قفسه باز است؛بهتر است نوعی رده بندی موضوعی به کار گرفته شود.یکی از رده بندی های مورد استفاده برای مواد شنیداری ،نظام حرفی-عددی برای مجموعه های شنیداری یا انسر است که این نظام رده بندی را نیز معرفی خواهیم کرد.

در مورد منابع تصویری نیز برای فیلم هایی که برای مثال بر روی دی وی دی یا کاست وی.اچ.اس.به صورت قفسه باز ارائه میشوند،میتوان از نظام رده بندی کتابخانه کنگره بهره گرفت.البته در این صورت باید هنگام تهیه ی کاتر برای ماده،به جای نام نویسنده از عنوان اثر استفاده کرد.

آرشیو نگاتیوها

پس از ظهور فیلم ،نگاتیو باید با دقت به هر چند قطعه ای که نیاز است بریده شود.سپس یک نسخه "کنتاکت"از کل ان و یا قطعه عکس هایی از هر فریم چاپ شود ،تا بتوان انها را در مجموعه ی پزیتیو آرشیو کرد.آنگاه بایستی نگاتیو را به منظور سالم ماندن در حفاظ کاغذی یا پلاستیکی شفاف که مخصوص نگه داری فیلم نگاتیو ساخته شده است ،قرار داد .حفاظ های پلاستیکی ،بهتر و مناسب ترند و ارجحیت دارند،زیرا حفاظ های کاغذی به خصوص انهایی که در شرکت های تجاری ظهور فیلم و چاپ عکس به کار می روند از جنس خیلی خوبی ساخته نشده اند و با ایجاد پرز و گرد و غبار موجب نابودی نگاتیو می شوند .باید توجه داشت که هر قطعه فیلم نگاتیو در یک حفاظ قرار گیرد. هیچ گاه نباید دو قطعه فیلم را در یک حفاظ و بر روی هم موجب ایجاد خراش و آسیب دیدگی انها می گردد.

برگه های فهرست نویسی

وقتی کار فهرست نویسی و رده بندی یک ماده ی ارشیوی به پایان رسید ،لازم است برگه ی فهرست نویسی به تعداد لازم تکثیر شود وآن ماده نیز برای نگه داری در قفسه آماده سازی شود.اصطلاحا برگه ی فهرست نویسی یک ماده ی آرشیوی را که فهرست نویس تهیه کرده است برگه ی مادر می خوانند.اگر برگه ها تایپ می شوند فابتدا ماشین نویس ارشیو می بایستی برگه ی مادر را به تعداد موضوع ها و معرف ها ی اضافی و حداقل دو برگه ی اضافی تکثیر نماید .آنگاه نخستین برگه باید به عنوان برگه ی مادر کنار گذاشته شود .سپس در بالای هر یک از برگه ها به فاصله ی 3سانتی متر از کناره ی راست برگه ،یکی از موضوع ها و یا معرف های اضافی را البته با حذف شماره ی آن موضوع یا معرف اضافی تایپ نماید..در اخر یک برگه را نیز به عنوان رف برگه کنار بگذارد

انتخاب نرم افزار فهرست نویسی

نرم افزارهای رایانه ای می توانند به تسهیل امور ارشیو دیداری- شنیداری کمک شایانی کنند.افزون بر آسانی اصلاح مدخل ها در نرم افزار های رایانه ای امکان تهیه ی سریع گزارش های گوناگون بسته به نیاز سرپرستان ارشیو نیز یکی دیگر از مزایای بهره گیری از نرم افزار های رایانه ای است .نرم افزارهای جامع بسیاری از کارهای درون ارشیو دیداری شنیداری از ثبت تا امانت را در کنترل خود می گیرند و در صورت طرحی مناسب می توانند یار قابل اطمینانی برای ارشیو داران باشند.

 

 

 

+ نوشته شده در  یکشنبه 1388/04/28ساعت 21  توسط زهره شهرابی  |